Su Sertliği Nedir, Nasıl Ölçülür?
Sertliği ne oluşturur?
Yağmur suyu toprağa ve kayaçlara süzülürken içindeki bazı mineralleri çözer. Kireçtaşı ve dolomit gibi kayaçlardan geçen su, kalsiyum ve magnezyum iyonları bakımından zenginleşir. Suyun sertliği dendiğinde temel olarak bu iki mineralin toplam miktarı kastedilir. Sertlik bir kirlilik göstergesi değildir; suyun geçtiği jeolojik yapının doğal bir sonucudur. Bu nedenle aynı şehir içinde bile farklı kaynaklardan beslenen bölgelerde sertlik değerleri değişebilir. Şebeke suyunun hangi barajdan ya da arıtma tesisinden geldiği, musluktaki suyun sertliğini belirleyen başlıca etkendir. Bina içindeki depo ve tesisat sertliği genellikle değiştirmez, ancak zamanla borularda kireç birikmesine sahne olabilir. Kısacası sertlik, suyun kendisine ait bir özelliktir ve çoğu zaman tat, köpürme ve kireç izleri üzerinden fark edilir.
Geçici ve kalıcı sertlik arasındaki fark
Sertlik genel olarak iki grupta ele alınır. Geçici sertlik, kalsiyum ve magnezyumun bikarbonat bileşiklerinden kaynaklanır. Su ısıtıldığında bu bileşikler çözünmez hale gelir ve kireç olarak çöker; çaydanlığın dibindeki beyaz tabaka bunun tipik örneğidir. Kalıcı sertlik ise sülfat ve klorür gibi bileşiklerden gelir ve kaynatmakla ortadan kalkmaz. Günlük yaşamda en çok hissedilen sorun geçici sertliğin neden olduğu kireçlenmedir. Kettle, kahve makinesi, bulaşık ve çamaşır makinesi, şofben ve kombi eşanjörleri bu birikimden etkilenen başlıca cihazlardır. Kalıcı sertlik ise sabunun daha az köpürmesi ve yüzeylerde leke kalması gibi etkilerle kendini gösterir. Hangi sertlik türünün baskın olduğunu bilmek, doğru arıtma yöntemini seçmeye yardımcı olur; bu bilgi de ancak analizle netleşir.
Sertlik nasıl ölçülür ve hangi birimler kullanılır?
Evde hızlı fikir edinmek için test şeritleri ya da damla test kitleri kullanılabilir. Bu yöntemler yaklaşık bir aralık verir ve kireçlenme sorununun kaynağını anlamak için yeterli olabilir. Daha kesin sonuç için laboratuvar analizi gerekir. Sertlik farklı ülkelerde farklı birimlerle ifade edilir: Fransız sertlik derecesi, Alman sertlik derecesi ve litre başına miligram kalsiyum karbonat eşdeğeri en yaygın olanlardır. Bu birimler birbirine dönüştürülebilir; bu yüzden bir rapordaki değeri yorumlarken hangi birimin kullanıldığına dikkat etmek gerekir. Şebeke suyu için İSKİ'nin yayımladığı su kalitesi raporları başvurulabilecek resmi kaynaktır. Kuyu suyu gibi özel kaynaklarda ise sertlik, diğer parametrelerle birlikte akredite bir laboratuvarda ölçtürülmelidir. Ölçüm sonucunu not etmek, ileride yapılacak karşılaştırmalar için de faydalıdır.
Kireçlenme sorununa hangi çözüm uygun?
Amaç tesisatı, kazanları ve beyaz eşyaları kireçten korumaksa en yaygın çözüm reçineli su yumuşatma sistemidir. Bu sistemler kalsiyum ve magnezyum iyonlarını reçine üzerinde tutup yerine sodyum iyonu bırakır; reçine belirli aralıklarla tuzlu suyla yenilenir. Amaç içme suyunun tadını değiştirmek ve çözünmüş madde miktarını genel olarak azaltmaksa ters ozmoz sistemleri tercih edilir. İki yöntem birbirinin alternatifi olmaktan çok farklı ihtiyaçlara hitap eder ve bazı işletmelerde birlikte kullanılır. Ev kullanımında mutfakta tezgah altı ters ozmoz, kazan ve çamaşır makinesi gibi noktalarda ise yumuşatma düşünülebilir. Hangi yolun seçileceği; suyun analizine, kullanım amacına ve bakım imkanına göre belirlenmelidir. Gereğinden büyük bir sistem kurmak da sorunu çözmeyen küçük bir sistem kadar verimsizdir.
Sık sorulanlar
Sert su içmek zararlı mı?
Sertlik genellikle bir sağlık konusu olarak değil, tat ve kireçlenme gibi teknik bir konu olarak ele alınır. Şebeke suyu İSKİ tarafından ilgili mevzuata uygun şekilde arıtılarak dağıtılır. Sağlıkla ilgili özel bir durumunuz varsa hekiminize danışmanız en doğru yoldur.
Kaynatmak sertliği giderir mi?
Kaynatmak geçici sertliğin bir kısmını kireç olarak çöktürür, ancak kalıcı sertliği gidermez. Ayrıca çöken kireç kabın içinde kalır. Bu yüzden kaynatma, sertlik sorununa kalıcı bir çözüm değildir.
Yumuşatılmış su içilebilir mi?
Yumuşatma sırasında suya bir miktar sodyum geçer. Birçok kullanıcı yumuşatılmış suyu tesisat ve cihazlar için kullanıp içme suyunu ayrı bir ters ozmoz hattından alır. Sodyum kısıtlamanız varsa bu konuyu hekiminizle konuşmanızı öneririz.
